Origine et généalogies artistiques du retable baroque de Santa Mariña do Rosal
Organismes de soutien
- Convention entre l’USC et Concello do Rosal IP2025/CP034-3
Résumé
De nombreux retables sont aujourd'hui orphelins ou d'origine inconnue dans les paroisses des zones frontalières entre la Galice et le nord du Portugal. L'un des principaux objectifs de cet article est de rouvrir cette question en abordant un cas paradigmatique : le retable majeur de l'église paroissiale de Santa Mariña do Rosal. Cette œuvre s'éloigne clairement des modèles canoniques du baroque galicien, se rapprochant plutôt de l'esthétique du style dit national portugais. Grâce à une méthodologie combinant la consultation d'archives, des recherches préalables et une analyse comparative in situ d'œuvres du nord du Portugal, une révision historico-artistique du retable est proposée.
En particulier, les similitudes avec le retable de la confrérie du Bom Jesus dos Mareantes et l'ensemble de l'église de la Misericórdia, tous deux situés à Caminha, sont examinées, ce qui permet d'établir une chronologie approximative entre 1700 et 1725 et suggère un lien avec les ateliers des environs de Barcelos. Si l'on doit retenir quelque chose de cette étude, c'est bien l'urgence de poursuivre les recherches sur les œuvres religieuses des zones frontalières, afin de reconstruire tant d'histoires communes et de rendre hommage à l'héritage de ceux qui ont rendu possible ce patrimoine.
Téléchargements
-
Résumé0
-
PDF (Español (España))0
-
EPUB (Español (España))0
Références
Álvarez Fernández, D. (2001). El Retablo barroco en la antigua diócesis de Tui (Pontevedra).
Pontevedra: Diputación de Pontevedra.
· Bazin, G. (1953). Morphologie du retable portugais. Lisboa: Academia Nacional de Belas Artes.
· Fernandes Moreira, M. A. (2006). O barroco no Alto Minho. Viana do Castelo: Centro de Estudos
Regionais.
· Ferreira-Alves, N. M. (1989). A Arte da talha no Porto na época barroca: artistas e clientela,
materiais y técnica (Vol. 1). Porto: Cámara Municipal, Arquivo Histórico.
· Ferreira-Alves, N. M. (2001). A Escola de talha portuense: e a sua influência no norte de Portugal.
Lisboa: Inapa.
· Folgar, Mª. C. (2006). Algunos ejemplos de la influencia portuguesa en el barroco gallego.
Porta da Aira: revista de historia del arte orensano, 11, 371-402.
· García Iglesias, J. M (1990). Galicia tiempos de barroco. A Coruña: Fundación Caixa Galicia.
· Gómez Sobrino, J. (1981). Juan Antonio y Francisco Rolán de Santa Cruz: dos importantes
pintores guardeses del siglo XVIII. En J. GÓMEZ SOBRINO, A. GONZÁLEZ SANTISO y X.
MARTÍNEZ TAMUXE, Miscelánea guardesa: [Arte-periodismo-heráldica] (13-20). Tui: Museo y
Archivo Histórico Diocesano.
· Goy, A. (1989). Artistas, talleres e gremios en Galicia (1600-1650). Santiago de Compostela:
Servicio de Publicacións da Universidade de Santiago de Compostela.
· Iglesias Almeida, E. (1989). Arte y artistas en la antigua diócesis de Tui. Tui: Archivo y Museo
Diocesano.
· Iglesias Almeida, E. (2009). El antiguo obispado de Tui en Portugal. A Coruña: Toxosoutos.
· Machado Cardona, P. C. (2011, a). Miguel Coelho: um insólito artista da talha dourada. Revista
da Faculdade de Letras. Ciências e Técnicas do Patrimonio, vol. IX-XI, 418-438.
· Machado Cardona, P. C. (2011, b). Confrarias da Misericórdia. Dinâmicas artísticas do Minho.
En N. M. FERREIRA-ALVES, A Misericórdia de Vila Real e as Misericórdias no Mundo de
Expressão Portuguesa (515-533). Porto: CEPESE.
· Machado Cardona, P. C. (2015). A evolução dos retábulos minhotos entre os séculos XVII e
XVIII. Tradição e originalidade. CEPESE: População e Sociedade, 24, 61-73.
· Martínez Tamuxe, X. (2019). O Rosal presume da súa monumental igrexa de Santa Mariña
e do seu artístico retablo barroco. Cousas de: a túa revista, 1, 18-21.
· Pereira, A. M (2006). Arquitectura y arquitectos en la diócesis de Tui: siglos XVII y XVIII. A Coruña:
Fundación Barrié de la Maza.
· Portela, E. (2017). Tiempos de reforma y espacios de frontera. En torno a los orígenes del
monasterio de Santa María de Oia. Revista Chilena de Estudios Medievales, 50-60.
· Rega, I. (2010). Los retablos mayores en el sur de la diócesis de Santiago de Compostela durante
el siglo XVIII (1700 a 1775). Iglesia, cultura y poder. Santiago de Compostela: Servicio de Publicacións
da Universidade de Santiago de Compostela.
· Ribadeneyra, P. (1705). Flos Sanctorum de las vidas de los Santos (Vol. 1). Barcelona: Joseph
Llopis.
· Smith, R. C. (1982). A Talha em Portugal - Exposição de Documentação Fotográfica. Lisboa:
Fundação Calouste Gulbenkian.
© Noa Rodríguez Rodríguez 2026

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International.
Las obras que se publican en esta revista están sujetas a los siguientes términos:
1. Los autores ceden de forma no exclusiva a la revista los derechos de explotación (reproducción, distribución, comunicación y transformación).
2. Las obras que se publican en esta revista están sujetas a la licencia Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC By SA 4.0). Por lo que se pueden copiar, usar, difundir, transmitir y exponer públicamente, siempre que:
i) se cite la autoría y la fuente original de su publicación (revista, editorial y URL de la obra), permitiendo así su reconocimiento.
ii) se permite remezclar, transfromar o crear a partir del material mientras se mantenga la misma licencia del original.
3. Condiciones de auto-archivo. Se permite y se anima a los autores a difundir electrónicamente las versiones pre-print (versión antes de ser evaluada) y/o post-print (versión evaluada y aceptada para su publicación) de sus obras antes de su publicación, ya que favorece su circulación y difusión más temprana y con ello un posible aumento en su citación y alcance entre la comunidad académica. Color RoMEO: verde.





















