Material impresso nos arquivos da Inquisição portuguesa
Agências Suporte
- Fundação para a Ciência e a Tecnologia (FCT), Portugal.
Resumo
Este estudo centra-se numa parte crucial dos arquivos produzidos pela Inquisição portuguesa: os processos julgados entre 1536 e 1821, um corpus em grande parte manuscrito que reúne mais de 40 000 processos. Esta investigação foi realizada, por um lado, sobre quase 2000 processos da Inquisição de Lisboa, entre 1598 e 1629, e, por outro, sobre várias centenas de outros processos dos séculos XVI a XVIII, revelando material impresso pouco conhecido. O seu objetivo é evidenciar a presença relativamente sistemática de documentos impressos, bem como identificar a sua aparência e funções, a fim de aprofundar a nossa compreensão deste sistema de justiça eclesiástica e, desse modo, destacar a sua natureza burocrática. O estudo permitiu igualmente localizar novo material impresso proveniente de diversas fontes, o que transforma estes imensos arquivos num repositório inesperado que os relaciona com as bibliotecas e a imprensa.
Downloads
Metrics
-
Resumo13
-
PDF-ENG 8
Referências
Arouca, João. (2001-2011). Bibliografia das obras impressas em Portugal no século XVII. Lisboa: Biblioteca Nacional,
Baudry, Hervé and Casagrande, Natália. (2023). Documentos híbridos e HTR: os impressos nos processos da Inquisição portuguesa. Cultura, vol. 41-42, p. 287-317. https://doi.org/10.34619/6xqk-2oec
Becker, Peter. (2009). Formulare als ‘Fließband’ der Verwaltung? Zur Rationalisierung und Standardisierung von Kommunikationsbeziehungen. In: Peter Collin, Klaus-Gert Lutterbeck (Hrsg.), Eine intelligente Maschine?, pp. 281-298. Baden-Baden: Nomos.
Bruce, John. (1869). Calendar of State Papers Domestic Series of the Reign of Charles 1. Preserved in the State Paper Department of Her Majestyʼs Public Record Office: 1637-1638. Longmans, Green & Company.
Campe, Rüdiger. (2003). Barocke Formulare. In: Europa. Kultur der Sekretäre, Bernhard Siegert und Joseph Vogl (Hrsg.), Zürich-Berlin: Diaphanes.
Daupias, Nuno. (1975). L'officina craesbeeckiana de Lisbonne. Arquivos do Centro Cultural Português, vol. 9, p. 601-637.
Dondaine, Antoine. (1947). Le manuel de l’inquisiteur. Archivum Fratrum Praedicatorum, vol. 17, p. 85-194.
Eymericus, Nicolaus. (1503). Directorium inquisitorum sequuntur decretales tituli de summa trinitate et fide catholica. Barcelona: Johann Luschner para Diego de Deza, 1503.
Eymericus, Nicolaus and Peña, Francisco. (1578). Directorium inquisitorum r.p.f. Nicolai Eymerici Ord. praed. s. theol. mag. inquisitoris haereticae pravitatis in regnis regis […] cum scholiis seu annotationibus eruditissimis d. Francisci Pegñae Hispani, s.theologiae & iuris utriusque doctoris. Roma: Stamperia del Popolo Romano.
Farinha, Maria do Carmo Jasmins Dias. (1990). Os Arquivos da Inquisição. Lisboa: IANTT.
Feitler, Bruno. (2018). O Secreto do tribunal indiano da Inquisição portuguesa: entre Goa, Lisboa e Rio de Janeiro. Fontes, vol. 9, p. 36-50. https://doi.org/10.34024/fontes.2018.v5.9139
Flannigan, Laura. (2021). Signed, stamped, and sealed: delivering royal justice in early sixteenth-century England. Historical Research, vol. 94, p. 267-281. https://doi.org/10.1093/hisres/htab006
García, Pablo. (1568). El orden que comunmente se guarda en el sancto officio de la inquisicion, acerca del processar enlas causas que en el se tratan conforme a lo que esta proveydo por las instructiones antiquas y nuevas. Madrid: en casa de Alonso Gómez.
García, Pablo. (1628?). Orden de processar recopilado de las instrucciones antiguas y modernas, por el licenciado Pablo Garcia. Madrid: Imprenta Real,
Gardey, Delphine. (2008). Écrire, calculer, classer. Comment une révolution de papier a transformé les sociétés contemporaines (1800-1940). Paris: La Découverte.
Grundmann, Herbert. (2019). Essays on Heresy, Inquisition, and Literacy (1902-1970). York Medieval Press.
Gui, Bernard. (1886). Practica Inquisitionis heretice pravitatis. Paris: Alphonse Picard.
Ing, Janet. (1983). The Mainz Indulgences of 1454/5: A Review of Recent Scholarship. The British Library Journal, vol. 9, p. 14-31. https://bl.iro.bl.uk/downloads/54fb347d-3942-4d8f-9d09-2558fd2c93e8
Jugement du conseil souverain, chargé par sa majesté très fidèle d'instruire le procès au sujet de l'attentat commis sur sa personne sacrée, le 3. 9. 1758, rendu le 12. jan. 1759 et executé le lendemain 13. du même mois: traduit du portugais, (1759). [S.l.],
Kelly, Henry Ansgar. (2019). The Fourth Lateran Ordo of Inquisition Adapted to the Prosecution of Heresy. In: Prudlo D. S. (ed.), A Companion to Heresy Inquisitions. Leiden-Boston: Brill, p. 73-107. https://doi.org/10.1163/9789004393875_005
Lista das pessoas que sahiram no auto da fe que se celebrou na ribeira d'esta cidade de Lisboa, domingo 14.3.1627. (1627). Lisboa: Pedro Craesbeeck.
Lista das pessoas que sahiraon & sentenças que se leraon no auto publico da fe que se celebrou na igreja do convento de sao Domingos desta cidade de Lisboa. [s.l., s.n.: n.d.].
Londoño, Marcela. (2019). Las oraciones censuradas. Barcelona: Herder.
López-Salazar Codes, Ana Isabel. (2011). Inquisición y política. El gobierno del Santo Oficio en el Portugal de los Austrias (1578-1653). Lisboa: Universidade Católica Portuguesa, Centro de Estudos de História Religiosa. http://hdl.handle.net/10400.14/7252
Marcocci, Giuseppe and Paiva, José P. (2013). História da Inquisição Portuguesa. Lisboa: A Esfera dos Livros.
Maxwell, Kenneth. (1995). Pombal, Paradox of the Enlightenment, CUP Archive.
Pales-Gobilliard, Annette. (1981). Bernard Gui inquisiteur et auteur de la Practica. In: Bernard Gui et son monde. Cahiers de Fanjeaux, vol. 16, p. 253-264.
Paul, Jacques. (1981). La mentalité de l’inquisiteur chez Bernard Gui. Bernard Gui et son monde, Cahiers de Fanjeaux, vol. 16, p. 279-316. https://www.persee.fr/doc/cafan_0575-061x_1981_act_16_1_1278
Payan Martins, Maria Teresa. (2012). Livros clandestinos e contrafações em Portugal no século XVIII, Lisboa: Colibri.
Pemberton, John E. (1971). The National Provision of Printed Ephemera in the Social Sciences. Coventry: University of Warwick Library.
Pericão, Maria da Graça. (1995). Literatura de cordel de temática religiosa. Didaskalia, vol. 25, p. 325-352. https://revistas.ucp.pt/index.php/didaskalia/article/view/1236
Pihko, Suka. (2024). The Construction of Information in Medieval Inquisition Records: A Methodological Reconsideration. I quaderni del maes, 22, 1s, p. 165-189. https://maes.unibo.it/article/view/19030
Pinto, Pedro. (2020). Fora do Secreto: Um contributo para o conhecimento do Tribunal do Santo Ofício em arquivos e bibliotecas de Portugal. Lisboa: Centro de Estudos de História Religiosa.
Sannig, Bernardus. (1842). Collectio absolutionum benedictionum conjurationum. Roma: apud Petrum Aurelium.
Santiago Medina, Bárbara. (2016). La burocracia inquisitorial: escrituras y documentos. [Doctoral Thesis], Universidad Complutense de Madrid. https://hdl.handle.net/20.500.14352/27359
Saraiva, António José. (2018). Inquisição e Cristãos-Novos. Lisboa: Gradiva.
Sentença, que em 12 de Janeiro de 1759. se proferio na Junta da Inconfidencia para castigo dos reos do barbaro, e execrando dezacato, que na noite de 3 de Setembro do anno proximo de 1758 se commetteo contra ElRey Nosso Senhor. (1759). Lisboa.
Silva, Inocêncio Francisco da. (1858-1958). Diccionario bibliographico portuguez: estudos applicaveis a Portugal e ao Brasil. Lisboa: Imprensa Nacional.
Soyer, François. (2015). Enforcing religious repression in an age of world empires: Assessing the global reach of the Spanish and Portuguese Inquisitions. History, vol. 100, p. 331-353. https://eprints.soton.ac.uk/378412/1/Long_20Arm_20Inquisition_20Article.pdf
Tavares, Rui. (2003). Uma teologia da recepção?: os censores (em desacordo) contra a superstição, Portugal 1770-1771. Lusitânia sacra, vol. 15, p. 211-238. https://revistas.ucp.pt/index.php/lusitaniasacra/article/view/7131
Tavares, Rui. (2018). O Censor iluminado. Lisboa: Tinta-da-China.
Universidad de Salamanca. (1595). Estatutos hechos por la muy insigne Uniuersidad de Salamanca. In: Salamanca, impresso por Diego Cusio.
Villalta, Luiz Carlos. (2016). Censure littéraire et circulation des imprimés entre le Portugal et le Brésil (1769–1821). In: Dutra, E. and Mollier, J.-Y. (eds), L’Imprimé dans la construction de la vie politique Brésil, Europe et Amériques (XVIIIe-XXe siècle). Rennes: Presses universitaires de Rennes, p. 81-101. https://books.openedition.org/pur/41767
Vose, Robin. (2019). Heresy Inquisitions in the Later Middle Ages. In: Prudlo D. S. (ed.). A Companion to Heresy Inquisitions, Brill, p. 141-171.
Walker, Timothy. (2005). Doctors, folk medicine and the Inquisition: the repression of magical healing in Portugal during the Enlightenment. Brill.

Este trabalho encontra-se publicado com a Licença Internacional Creative Commons Atribuição 4.0.
Las obras que se publican en esta revista están sujetas a los siguientes términos:
1. El Servicio de Publicaciones de la Universidad de Murcia (Editum) conserva los derechos patrimoniales ('copyright') de las obras publicadas, y favorece y permite la reutilización de las mismas bajo la licencia de uso.
2. Las obras se publican en la edición electrónica de la revista bajo la licencia Creative Commons Atribución Internacional CC BY 4.0. Se puede copiar y redistribuir el material en cualquier medio o formato y remezclar, transformar y crear a partir del material para cualquier finalidad, incluso comercial.


